Orta Doğu’da artan jeopolitik gerilim ve Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik riskleri, küresel deniz ticaretinde belirsizliği artırırken armatörler geçiş kararlarını günlük olarak yeniden değerlendiriyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Körfez’den geçen deniz ticareti için siyasi risk sigortası sağlanması talimatı ve gerekirse ABD donanmasının tanker gemilerine eşlik edeceğini açıklaması sektör tarafından yakından izleniyor.
Kaptanoğlu Denizcilik Yöneticisi ve BIMCO Geçmiş Dönem Başkanı Armatör Şadan Kaptanoğlu, Hürmüz Boğazı’nda trafik akışının ciddi şekilde bozulduğunu belirterek birçok armatörün geçişleri askıya aldığını, bazı gemilerin ise bölgede bekleme pozisyonuna geçtiğini söyledi.
Kaptanoğlu Denizcilik’in bölgede beş tankeri bulunduğunu belirten Şadan Kaptanoğlu, şirketlerin operasyonlarını günlük risk analizlerine göre planladığını ifade etti.
Bölgede GPS karıştırma ve AIS verilerinde güvenilirlik sorunlarının da konuşulduğunu dile getiren Kaptanoğlu, bunun rota takibi ve güvenli geçiş planlamasını zorlaştırdığını kaydetti.
"Her türlü tedarik zincirinde büyük ölçekli aksamalara yol açabilir" Enerji lojistiği açısından yalnızca denizdeki risklerin değil, terminal operasyonları, tanker bulunabilirliği ve depolama yönetimi gibi unsurların da baskı altında olduğunu belirten Armatör Kaptanoğlu, bazı yükleme programlarında gecikme ve plan revizyonları yaşandığını söyledi.
Dünyanın en büyük konteyner hatlarının şu anda Orta Doğu için yeni yük rezervasyonu dahi yapamadığını belirten Kaptanoğlu, bu durumun uzaması halinde bölgedeki günlük yaşamın ciddi şekilde etkilenebileceğini ifade etti. "Bu sadece enerji değil, her türlü tedarik zincirinde büyük ölçekli aksamalara yol açabilir" dedi.
Sektördeki en kritik unsurun savaş riski sigortası ve sözleşmesel koşullar olduğunu belirten BIMCO Geçmiş Dönem Başkanı Şadan Kaptanoğlu, savaş riski teminatlarının daralması ve ek primlerdeki artış beklentisinin sefer fizibilitesini doğrudan etkilediğini söyledi.
Bu nedenle armatör, kiracı ve sigortacı arasında 'war risk' (savaş riski) 'unsafe port/area' (Güvenli olmayan liman) ve maliyet paylaşımı başlıklarının yeniden müzakere edildiğini belirten Kaptanoğlu, tüm bu koşullar sağlansa bile mürettebat güvenliğinin en kritik unsur olmaya devam ettiğini ifade etti.
Bu nedenle bazı seferlerin ertelendiğini, bazı rotaların ise uzatıldığını söylerken artan riskin navlun fiyatlarını da yukarı çektiğini kaydetti.
ABD yönetiminin açıkladığı siyasi risk sigortası ve finansal teminat planının sektörde dikkatle izlendiğini belirten Şadan Kaptanoğlu, uygulamanın detaylarının henüz netleşmediğini söyledi.
Piyasanın başlık değil kapsam, fiyatlama, hasar mekanizması ve operasyonel koordinasyon gibi parametrelerin netleşmesini beklediğini ifade eden Armatör Kaptanoğlu, “Bu parametreler netleşmeden sağlıklı bir risk analizi yapılamaz. Risk analizi yapılmadan da deniz trafiği normalleşmez” dedi.
Trump’ın önerdiği modelin geçici bir çözüm olabileceğini belirten Kaptanoğlu, bunun etkili olabilmesi için sigorta teminatı ile askeri konvoy korumasının birlikte devreye girmesi gerektiğini söyledi. Ayrıca bu tür uygulamaların gemi mürettebatının onayıyla yürütülmesinin kritik olduğunu vurguladı.
