Ortadoğu Gerilimi Doğalgaz Piyasasını Vurdu: Avrupa Kış Öncesi Büyük Risk
Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğinin durması ve Ortadoğu'daki çatışmaların şiddetlenmesiyle doğalgaz vadeli işlem fiyatları yüzde 25'e varan rekor bir artış yaşadı. Bu durum, küresel enerji piyasalarında ciddi bir şok etkisi yaratırken, özellikle kış öncesi stoklarını tamamlaması gereken Avrupa için büyük bir tehdit oluşturuyor. Uzmanlar, sevkiyatların kesilmesi halinde fiyatların iki katına çıkabileceği uyarısında bulunuyor.
Fatma Demir
•
Ortadoğu'da tırmanan jeopolitik gerilim, küresel enerji piyasalarında şok etkisi yarattı. Hafta sonu Hürmüz Boğazı'nda tanker trafiğinin büyük ölçüde durmasıyla birlikte, doğalgaz vadeli işlem fiyatları yüzde 25'e varan oranlarda fırladı. Bu artış, Ağustos 2023'ten bu yana görülen en keskin yükseliş olarak kayıtlara geçti. Dünyanın sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ihracatının yaklaşık yüzde 20'sinin taşındığı bu kritik enerji nakliye güzergahındaki aksaklıklar, petrol fiyatlarında da benzer bir yükselişe neden oldu.
Bu gelişmeler, Rusya'nın dört yıl önceki Ukrayna saldırısının ardından küresel enerji ticaretini altüst etmesinden bu yana, doğalgaz piyasaları için en ciddi şoklardan birini yaratma potansiyeli taşıyor. Asya ülkeleri, Orta Doğu'dan sevk edilen LNG'nin büyük bir kısmını satın alırken, yaşanan herhangi bir aksaklık, alternatif tedarikler için küresel rekabeti artırarak Avrupa da dahil olmak üzere dünya çapında fiyatları yukarı çekecektir.
Jeopolitik Gerilimin Enerji Damarlarına Etkisi
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından hafta sonu çatışmalar daha da şiddetlendi. Tahran'ın çeşitli ülkeleri hedef alan misilleme saldırıları gerçekleştirmesi, bölgedeki enerji akışını doğrudan etkiledi. Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde yükleme yapması planlanan LNG tankerlerinin rotalarını değiştirdiği veya planlarını ertelediği gözlemlendi. Ayrıca, İsrail'in bazı doğalgaz sahalarını kapatması, büyük bir ithalatçı olan Mısır'ın ek LNG sevkiyatları arayışına girmesine yol açtı.
İran, Hürmüz Boğazı'nı kapatma niyetinde olmadığını belirtse de, çatışmanın başlamasıyla birlikte gemiler boğazdan geçmekten kaçınmaya başladı. Katar'ın tüm denizcilik faaliyetlerini geçici olarak askıya alması ise bölgedeki belirsizliği daha da artırdı. Bu durum, küresel enerji güvenliği açısından kritik öneme sahip bu coğrafyanın ne denli kırılgan olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
Avrupa'nın Kış Hazırlığı Büyük Tehdit Altında
Bu durumdan en olumsuz etkilenen bölgelerden biri Avrupa. Bölgenin doğalgaz stokları halihazırda düşük seviyelerde seyrediyor ve önümüzdeki kış öncesinde stoklarını yenilemek için bu yaz büyük miktarlarda LNG ithalatı yapması gerekiyor. Ancak Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıklar ve artan küresel rekabet, bu süreci oldukça zorlaştırıyor.
Goldman Sachs'a göre, Hürmüz Boğazı'ndan yapılan sevkiyatlar bir ay süreyle durdurulursa, Avrupa'da doğalgaz fiyatları iki katından fazla artabilir. Bu, bölge ekonomileri ve hane halkları üzerinde ciddi bir enflasyonist baskı yaratma potansiyeli taşıyor.
Avrupa'nın doğalgaz gösterge fiyatı olan Hollanda vadeli işlemleri, son gelişmelerin ardından Amsterdam saatiyle sabah 8:04 itibarıyla yüzde 20 artışla megawatt saat başına 38,44 eurodan işlem gördü. Bu yükseliş, enerji maliyetlerinin artmasıyla birlikte sanayi üretiminden hane halkı harcamalarına kadar geniş bir yelpazede olumsuz etkilere yol açabilir. Küresel enerji piyasaları, Ortadoğu'daki gerilimin seyrine ve Hürmüz Boğazı'ndaki denizcilik faaliyetlerinin normale dönüp dönmeyeceğine odaklanmış durumda.
