Ortadoğu Gerilimi Havacılığı Kilitledi: Küresel Ekonomiye Etkileri
Ortadoğu'da tırmanan jeopolitik gerilim, küresel havacılık sektörünü felç etti. Bölgedeki önemli havayolu şirketlerinin uçuş iptalleri ve hava sahası kapatmaları, dünya genelinde on binlerce yolcuyu mahsur bırakırken, havayolu hisselerinde sert düşüşlere ve petrol fiyatlarında yükselişe neden oldu. Bu durum, sektörün yaz sezonu öncesi büyük bir maliyet şoku ve operasyonel karmaşayla karşı karşıya kalmasına yol açarak küresel ekonomide yeni belirsizlikler yaratıyor.
Selin Öztürk
•
Dünyanın en büyük uluslararası havayolu şirketi Emirates, salı gününe kadar Dubai'ye uçuşları ve Dubai'den kalkışları durdurdu. Etihad Airways uçuş iptallerini uzatırken, Qatar Airways, Katar hava sahasının kapatılması nedeniyle Doha'dan kalkışları ve Doha'ya varışları durdurdu. Orta Doğu'nun yanı sıra Asya'da da iptaller geldi. Cathay Pacific Airway, Orta Doğu'ya bazı hizmetleri 5 Mart gününe kadar iptal etti. Hindistan'da IndiGo'nun uçuşları salı gününe kadar durduruldu.
Avrupa'da, sektörün kritik yaz dönemine girdiği bir zamanda çatışmanın seyahatleri engelleyeceği endişesiyle büyük havayolu şirketlerinin hisseleri düştü. Avrupa piyasalarının açılışında Lufthansa yüzde 11, British Airways'in ana şirketi IAG yüzde 13 ve Air France-KLM ise yüzde 10'a varan oranda değer kaybetti.
Çatışma aynı zamanda petrol fiyatlarının fırlamasına neden oluyor ve bu da havayollarının en büyük gider kalemi olan yakıt maliyetini artırıyor. Ayrıca kapalı hava sahası, birçok uçağın daha uzun uçuş rotaları izlemesi gerektiği anlamına geliyor ve bu da işletme maliyetlerini daha da yükseltiyor.
ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yönelik saldırının hedeflerine ulaşılana kadar devam edeceğini söyledi. Bu açıklama, yatırımcıların iptal edilen uçuşlar, hava sahası kapatmaları ve uzun süreli seyahat aksamalarının etkisini değerlendirmesiyle havayolu şirketlerinin hisselerinde sert düşüşlere yol açtı. Cathay, Hong Kong'da açılışta yüzde 7'ye varan düşüş yaşarken, Singapore Airlines yüzde 7,5'e varan düşüş kaydetti. Qantas Airways ise yüzde 10'a varan kayıp yaşadı.
Birleşik Arap Emirlikleri sivil havacılık otoritesi, aksaklıktan etkilenen 20 binden fazla yolcuya yardım edildiğini açıkladı. Dünyanın herhangi iki noktasını tek bir aktarmayla birbirine bağlayan küresel süper bağlantı noktası görevi gören bölgede on binlerce insan mahsur kaldı.
İran'ın cumartesi günü İsrail ve ABD hava kuvvetlerinin ilk saldırısına karşılık olarak bölgeye füze ve insansız hava araçları göndermesiyle Körfez'deki birçok havaalanı çapraz ateşe hedef oldu. Abu Dabi Havalimanı ve Dubai'nin ana havalimanında hasar meydana geldi ve yaralanmalar oldu.
Bahreyn'in ana havaalanı gece saatlerinde bir insansız hava aracı saldırısına uğradı ve hasar meydana geldi. Kuveyt havaalanı da bir insansız hava aracı saldırısına maruz kaldı ve çok sayıda çalışan yaralandı.
Tüm hava hizmetlerinin geniş kapsamlı askıya alınması, küresel uçak hareketlerini ciddi şekilde bozuyor. Halihazırda, hava sahasının kapatılması nedeniyle birçok uçak ve mürettebat pozisyon dışında kalmış durumda. Operasyonlar yeniden başlasa bile biriken işlerin halledilmesinin günler süreceği belirtiliyor.
