TÜRİB, Tarım Ticaretini Dönüştürüyor: 123 Milyar TL Hacim ve Küresel
Türkiye Ürün İhtisas Borsası (TÜRİB), 2025'te 123,6 milyar TL işlem hacmine ulaşarak tarım piyasalarındaki kritik rolünü pekiştirdi. Elektronik Ürün Senedi (ELÜS) piyasası, 6,5 yılda 372,2 milyar TL'lik toplam hacimle büyürken, lisanslı depo kapasitesi 14 milyon tonu aştı. Yerli işlem sistemi TÜRİS ve yapay zeka destekli gözetim sistemleri devreye alındı. Uluslararası ve vadeli işlem piyasalarının açılmasıyla TÜRİB, tarım ticaretinde küresel bir oyuncu olma yolunda ilerliyor.
Esra Çelik
•
Haziran 2018'de kurulan Türkiye Ürün İhtisas Borsası (TÜRİB) ELÜS piyasasında 2025 yılı işlem hacmi 123,6 milyar TL'ye çıkarken, işlem miktarı ise 9,9 milyon ton olarak gerçekleşti.
Piyasanın 6,5 yıllık faaliyet döneminde 57,3 milyon ton ürünün el değiştirirke, toplam işlem hacmi 372,2 milyar TL oldu.
TÜRİB Genel Müdürü Ali Kırali, 2024 yılında 3,45 milyar TL olarak kaydedilen günlük işlem hacmi rekorunun 7 Ağustos 2025 tarihinde 5,46 milyar TL’ye yükseldiğini belirterek, "İşlem hacmine göre sırasıyla buğday, mısır, arpa olmak üzere Antep fıstığı, baklagiller, fındık, kuru kayısı, pamuk, zeytin ve yağlı tohum dahil 15 farklı ürünü temsil eden ELÜS'ler işlem gördü" dedi.
Ticaret Bakanlığı’nın kalite kriterlerini yayımlaması sonrasında kuru üzüm de TÜRİB’de işlem görebilecek ürün yelpazesine eklendi.
TÜRİB’de işlem gören ürünlerin saklandığı, ürün borsacılığının ve gıda arz güvenliğinin temel direği olan 265 lisanslı depo işletmesi 54 il, 165 ilçe, 363 farklı lokasyonda 14 milyon ton üzeri saklama kapasitesi ile hizmet veriyor.
TÜRİB faaliyete geçtiğinde 4 milyon ton civarı olan saklama kapasitesi 3 katın üzerinde artarak, Türkiye hububat rekoltesinin yaklaşık yüzde 37’sini saklama kapasitesine ulaştı. Orta vadede bu kapasitenin 18 milyon tona ulaşması hedefleniyor.
TÜRİB Buğday Ekmeklik Endeksi 2025 kapanış değeri 6.665,00 olup, yüzde 29,61 artışla 2025 yılını kapattı. Aynı dönemde arpa endeksinde artış yüzde 51,90 olurken, mısır endeksinde yükseliş yüzde 30,77 seviyesinde gerçekleşti.
TÜRİB Ar-Ge Merkezi tarafından yürütülen TÜRİB Teknolojik Dönüşüm Projesi kapsamında, TÜRİB öz kaynakları ile geliştirilen yerli ve milli borsacılık çözümü olan TÜRİB İşlem Sistemi (TÜRİS) 13 Ocak 2025 tarihinde devreye alındı.
TÜRİS’e, 7 Ürün Piyasası Aracı Kurumu (ÜPAK), 11 takas ve saklama hizmeti veren kuruluş, 3 veri dağıtım şirketi ve takas, risk, teminat ve temerrüt yönetimi hizmetleri için İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. ve elektronik kayıt kuruluşu olarak Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş. entegre edildi.
TÜBİTAK'ın "1005-Ulusal Yeni Fikirler ve Ürünler Araştırma Destek Programı" kapsamında desteklenen Yapay Zekâ Destekli Piyasa Gözetim Projesi tamamlandı. Algoritmik Tespit ve İzleme Platformu (ATİP) aracılı sisteme entegre edildi.
Ticaret Bakanlığı'nın 2025 yılında faaliyet izni verdiği antrepolardaki tarım ürünlerinin işlem göreceği Uluslararası Ürün Piyasası’nın 2026 yılı ilk çeyreğinde devreye alınması planlanıyor.
Bakanlığın faaliyet izni verdiği gümrük antrepolarındaki tarım ürünlerinin Borsada kote edilerek USD ve EUR cinsinden işlem göreceği piyasa için geliştirme ve mevzuat çalışmaları 2025 yılında son aşamaya getirildi.
TÜRİS’e entegre edilecek ve 2026 yılı ikinci yarısında devreye alınması planlanan Vadeli İşlem Piyasası için teknik altyapı ve mevzuat çalışmaları devam ediyor. Bu piyasada ELÜS ve ELÜS işlem fiyatları üzerinden hesaplanan TÜRİB Tarımsal Ürün Fiyat Endeksleri ve Göstergeleri üzerine vadeli işlem sözleşmeleri işlem görecek. Öte yandna piyasa izleme ve gözetimi için ATİP’in Vadeli İşlem Piyasasına entegre edilmesi çalışmaları devam ediyor.
Katılım finansına uygun elektronik ürün senedi (ELÜS) ticareti ile kısa vadeli fon teminine yönelik TÜRİB Teverruk Piyasasının da 2026 yılı içerisinde devreye alınması planlanırken, faaliyete geçirilmesi için mali mevzuat ihtiyacına yönelik çalışmalar sürdürülüyor.
