ABD Yüksek Mahkemesi, eski Başkan Donald Trump'ın 'Kurtuluş Günü' tarifelerinin yasallığına ilişkin kritik kararını bugün açıklıyor. Alt mahkemelerin yasadışı bulduğu bu vergiler, Trump'ın ekonomi politikaları için büyük bir hukuki yenilgi anlamına gelebilir ve 150 milyar doları aşan gümrük vergilerinin iadesi için karmaşık bir süreci tetikleyebilir. Uzmanlar, kararın ticaret politikasını kökten değiştirmese de, Beyaz Saray için önemli bir emsal teşkil edeceğini belirtiyor.
Zeynep Kaya
•
Amerika Birleşik Devletleri'nde siyasi ve ekonomik çevrelerin merakla beklediği bir karar bugün açıklanıyor: ABD Yüksek Mahkemesi, eski Başkan Donald Trump döneminde uygulanan tartışmalı gümrük vergilerinin yasallığına ilişkin nihai hükmünü verecek. Alt mahkemeler tarafından yasadışı olduğu tescillenen bu tarifeler, sadece milyarlarca dolarlık bir mali yükümlülüğü değil, aynı zamanda Amerikan ticaret politikasının geleceği ve başkanlık yetkilerinin sınırları konusunda da önemli bir emsal teşkil ediyor.
Tartışmalı Tarifelerin Arka Planı
Söz konusu gümrük vergileri, Trump yönetiminin 2 Nisan'da yürürlüğe koyduğu ve 'Kurtuluş Günü' tarifeleri olarak bilinen, çoğu ithalata yüzde 10 ila yüzde 50 arasında değişen oranlarda uygulanan vergilerdi. Trump, bu tarifeleri uygulamak için başkanlara acil durumlarda özel yetkiler veren 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası'nı (IEEPA) gerekçe göstermişti. Ancak alt mahkemeler, bu uygulamanın IEEPA kapsamına girmediğine hükmederek tarifeleri iptal etmişti.
Yüksek Mahkeme'deki 5 Kasım'daki son duruşmada, hakimlerin Trump'ın tek taraflı vergi uygulama yetkisine şüpheyle yaklaştığı gözlemlenmişti. Bugün 'görüş günü' olarak belirlenen 9 Ocak, bu kritik hukuki mücadelenin sonucunu belirleyecek.
Olası Kararın Ekonomik ve Siyasi Yankıları
Yüksek Mahkeme'den Trump aleyhine çıkacak bir karar, eski başkanın ekonomi politikasını ciddi şekilde zayıflatabilir ve Beyaz Saray'a dönüşünden bu yana karşılaştığı en büyük hukuki yenilgi olabilir. Ancak kararın en somut etkisi, ABD'li ithalatçılar tarafından şimdiye kadar ödenen milyarlarca dolarlık gümrük vergilerinin akıbeti olacak.
Ekonomist Chris Kennedy'nin değerlendirmesine göre, mahkemenin Trump aleyhine karar vermesi durumunda, 14 Aralık'a kadar ABD Hazinesi'ne yaklaşık 171 milyar dolar gelir sağlayan bu tarifelerin yaklaşık 134 milyar dolarlık kısmı (yani yüzde 78'i) risk altına girecek. Kennedy, 9 Ocak'a kadar ortalama günlük tahsilat oranının yaklaşık 540 milyon dolar olduğu varsayıldığında, bu rakamın yaklaşık 150 milyar dolara ulaşabileceğini hesaplıyor.
Bu durum, ABD'li ithalatçılar için büyük bir geri ödeme potansiyeli yaratırken, hükümet için de karmaşık hukuki mücadelelerin önünü açabilir. Kennedy, 'Mahkemenin herhangi bir geri ödeme sürecine müdahale etmesi olası değil, ancak IEEPA gümrük vergilerinin yasadışı olduğu yönünde bir karar verilmesi halinde, hükümetin yasadışı olarak tahsil ettiği gümrük vergilerini, faiz ve ücretlerle birlikte ABD’li ithalatçılara iade etmesi gerekecektir' ifadeleriyle sürecin işleyişine ışık tutuyor.
Ticaret Politikası ve Gelecek Senaryoları
Peki, olumsuz bir karar Amerikan ticaret politikasının sonunu getirir mi? Kennedy'ye göre bu pek olası değil. 'Olumsuz bir karar çıkması durumunda, yönetim muhtemelen IEEPA’ya dayalı gümrük vergilerinin tamamını olmasa da çoğunu, yasal olarak daha sağlam diğer ticaret uygulama otoriteleriyle hızla yeniden uygulamaya koyacaktır. Dolayısıyla, Trump yönetimine karşı bir kararın mevcut ticaret politikasının sonunu getirmesi olası değildir ve herhangi bir ekonomik rahatlama da uzun süreli olmayacaktır' yorumuyla, kararın kısa vadeli etkilerinin sınırlı kalabileceğine dikkat çekiyor.
Bu analiz, Yüksek Mahkeme kararının sembolik ve hukuki öneminin yüksek olduğunu, ancak Amerikan ticaret politikasının temel dinamiklerinde köklü bir değişime yol açmayabileceğini gösteriyor. Yine de, milyarlarca dolarlık bir geri ödeme potansiyeli ve başkanlık yetkilerinin sınırlarına dair verilen mesaj, hem Washington'da hem de küresel piyasalarda yakından takip edilecek.
