Trump'ın F-35 Kararı: Suudi Arabistan ve Bölgesel Güç Dengesi

Eski ABD Başkanı Donald Trump'ın görev süresi boyunca attığı en dikkat çekici adımlardan biri, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman'ı Beyaz Saray'da ağırlamaya hazırlanırken yaptığı F-35 savaş uçağı satışı onayıydı. Bu karar, sadece milyarlarca dolarlık bir savunma anlaşması olmanın ötesinde, Orta Doğu'daki güç dengelerini ve ABD'nin bölgesel müttefikleriyle ilişkilerini derinden etkileyecek stratejik bir hamle olarak kayıtlara geçti.Trump yönetimi, Suudi Arabistan'a F-35 satışına yeşil ışık yakarak, ülkenin savunma kapasitesini artırma ve bölgesel güvenlik mimarisindeki rolünü pekiştirme niyetini açıkça ortaya koymuştu. Bu adım, aynı zamanda ABD savunma sanayii için de önemli bir gelir kapısı anlamına geliyordu.Stratejik Bir Hamle ve Ekonomik BoyutlarıModern savaş uçağı teknolojisinin zirvesi olarak kabul edilen F-35'lerin Suudi Arabistan'a satışı, ABD'nin bölgedeki en önemli stratejik ortaklarından birine verdiği desteğin somut bir göstergesiydi. Bu tür yüksek teknoloji ürünlerinin satışı, sadece alıcı ülkenin askeri gücünü artırmakla kalmaz, aynı zamanda satıcı ülkenin savunma sanayii ekosistemine de büyük katkı sağlar. Lockheed Martin gibi dev şirketler için bu, uzun vadeli üretim ve bakım anlaşmaları demekti. Anlaşmanın potansiyel değeri on milyarlarca doları bulabilirdi, bu da ABD ekonomisi için önemli bir ihracat kalemi oluşturuyordu.Ancak bu satışın ekonomik boyutu kadar, jeopolitik yansımaları da büyüktü. Suudi Arabistan'ın ileri teknoloji F-35'lere erişimi, İran'a karşı caydırıcılığını artırırken, aynı zamanda bölgedeki diğer aktörler üzerinde de baskı oluşturdu. Bu durum, Orta Doğu'da yeni bir silahlanma yarışının fitilini ateşleme potansiyeli taşıyordu.İsrail'in Endişeleri ve Bölgesel Güvenlik ParadoksuF-35 satışının en hassas noktalarından biri, İsrail'in bu duruma yönelik güçlü itirazlarıydı. İsrail, ABD'nin bölgedeki en yakın müttefiki olarak, "niteliksel askeri üstünlüğünün" (QME - Qualitative Military Edge) korunmasını hayati önemde görüyordu. F-35 gibi beşinci nesil savaş uçaklarının Suudi Arabistan'a satışı, İsrail'in bu üstünlüğünü zayıflatacağı endişesini beraberinde getirdi."Bölgesel istikrar, müttefiklerin askeri kapasitelerini dengeli bir şekilde artırarak sağlanmalıdır. Ancak F-35 gibi oyun değiştirici sistemlerin yayılması, hassas dengeleri bozabilir ve öngörülemeyen sonuçlar doğurabilir."Bu paradoks, ABD'nin hem İsrail'in güvenliğini garanti altına alma taahhüdü hem de Suudi Arabistan gibi stratejik ortaklarını destekleme ihtiyacı arasında sıkışıp kaldığını gösterdi. Trump yönetimi, bu dengeyi gözeterek bir yol haritası çizmeye çalışsa da, İsrail'in endişeleri satış sürecinin önündeki en büyük engellerden biri olarak kaldı.Geleceğe Yönelik Yansımalar ve Türkiye İçin ÖnemiTrump döneminde alınan bu karar, sadece o dönemin bir gelişmesi olmanın ötesinde, ABD'nin Orta Doğu politikalarının ve savunma sanayii ihracat stratejilerinin geleceği açısından önemli bir emsal teşkil etti. F-35 programından çıkarılan Türkiye için ise bu durum, farklı bir perspektif sunuyor. ABD'nin stratejik müttefiklerine yönelik savunma sanayii politikaları, Türkiye'nin kendi savunma ihtiyaçlarını karşılama ve yerli üretim kapasitesini geliştirme çabalarını daha da kritik hale getiriyor. Bu tür satışlar, küresel tedarik zincirleri ve jeopolitik ittifakların kırılganlığını gözler önüne sererek, ülkelerin kendi kendine yeterlilik arayışlarını hızlandırıyor.Savunma Harcamalarında Artış: Bölgesel güçler arasında artan askeri modernizasyon talebi, küresel savunma harcamalarını yükseltme potansiyeli taşıyor.Teknoloji Transferi Tartışmaları: İleri askeri teknolojilerin müttefiklere satışı, teknoloji transferi ve fikri mülkiyet hakları konusunda yeni tartışmaları beraberinde getiriyor.Jeopolitik Riskler: Bölgedeki askeri kapasitelerin artışı, potansiyel çatışma risklerini ve vekalet savaşlarının dinamiklerini değiştirebilir.Sonuç olarak, Trump'ın Suudi Arabistan'a F-35 satış onayı, sadece bir silah anlaşması değil, aynı zamanda bölgesel ve küresel güç dengelerini, ekonomik ilişkileri ve müttefikler arası güveni etkileyen çok katmanlı bir karardı. Bu kararın uzun vadeli etkileri, Orta Doğu'nun gelecekteki jeopolitik haritasını şekillendirmeye devam edecektir.