"Trump'ın elindeki tek enstrüman iptal edilen düzenleme değil"
ABD’de Yüksek Mahkeme’nin Trump tarifelerine ilişkin iptal kararını HT’ye değerlendiren İstanbul Bilgi Üniversitesi DTÖ Kürsüsü Profesörü Dr. Pınar Artıran, kararın siyasi ve ekonomik etkilerinin sınırlı kalabileceğine işaret ederek, “Trump’ın elindeki tek enstrüman iptal edilen düzenleme değil” dedi. Artıran, eski ABD Başkanı Donald Trump’ın farklı hukuki dayanaklar üzerinden yeniden tarife mekanizmalarını devreye alabileceğini belirtti.
Artıran’a göre, ABD ticaret politikasında asıl belirleyici olan, başkanlık yetkilerinin hangi çerçevede kullanılacağı.
Fatma Demir
•
ABD’de Yüksek Mahkeme’nin Trump tarifelerine ilişkin iptal kararını HT’ye değerlendiren İstanbul Bilgi Üniversitesi DTÖ Kürsüsü Profesörü Dr. Pınar Artıran, kararın siyasi ve ekonomik etkilerinin sınırlı kalabileceğine işaret ederek, “Trump’ın elindeki tek enstrüman iptal edilen düzenleme değil” dedi. Artıran, eski ABD Başkanı Donald Trump’ın farklı hukuki dayanaklar üzerinden yeniden tarife mekanizmalarını devreye alabileceğini belirtti.
Artıran’a göre, ABD ticaret politikasında asıl belirleyici olan, başkanlık yetkilerinin hangi çerçevede kullanılacağı. “Haksız ticaret uygulamalarına ilave vergi getirilebilir” diyen Artıran, özellikle anti-damping ve sübvansiyon soruşturmalarının yeniden hız kazanabileceğini vurguladı.
Kararın çok taraflı ticaret sistemini güçlendirmekten ziyade, ikili anlaşmalar üzerinden ilerleyen daha parçalı bir yapıyı besleyebileceğini söyleyen Artıran, “İkili müzakerelerle yürütülecek kaotik ticaret sistemi sürebilir” ifadelerini kullandı.
Artıran, ABD’nin son yıllarda Dünya Ticaret Örgütü mekanizmaları yerine daha çok ikili baskı ve pazarlık yöntemlerini tercih ettiğini hatırlatarak, bunun küresel ticarette öngörülebilirliği azalttığını dile getirdi. “ABD’nin kaosa dayalı dış ticaret politikası var, bu süreç devam edebilir” değerlendirmesinde bulundu.
Gündeme gelen bir diğer başlık ise ABD’nin ödemeler dengesi gerekçesiyle genel bir vergi oranı belirleyip belirleyemeyeceği. Artıran bu konuda net konuştu: ABD’nin ödemeler dengesine göre yüzde 15 vergi koyması hukuki değil.
Uluslararası ticaret hukukuna göre bu tür bir uygulamanın çok taraflı mekanizmalar çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini belirten Artıran, “ABD ödemeler dengesine vergi koyacaksa BM komitesine başvurmalı” dedi. Bu tür adımların tek taraflı atılmasının uluslararası yükümlülüklerle çelişebileceğini ifade etti.
Kararın ve olası yeni tarife senaryolarının Türkiye açısından etkilerine de değinen Artıran, özellikle iki sektöre dikkat çekti: “Özellikle tekstil ve otomotiv sektörlerinde yüzde 15’te vergi eşitlemesi Türkiye için dezavantaj olacaktır.”
Türkiye’nin bu alanlarda rekabet avantajını büyük ölçüde fiyat ve pazar çeşitliliği üzerinden sağladığını belirten Artıran, genel bir vergi eşitlemesinin maliyet baskısını artırabileceğini ifade etti.
Artıran, yalnızca ABD değil, Avrupa Birliği’nin ticaret politikalarının da yakından izlenmesi gerektiğini vurguladı. Özellikle AB ile Hindistan arasında olası bir serbest ticaret anlaşmasının Türkiye açısından risk oluşturabileceğini söyledi.
“AB-Hindistan bizim için büyük bir problem. O konuda mutlaka Türkiye’nin ayna anlaşması imzalaması gerekir” diyen Artıran, Gümrük Birliği çerçevesinde Türkiye’nin üçüncü ülkelerle paralel adımlar atmasının önemine dikkat çekti.
Küresel ticarette belirsizlik sürerken, uzmanlara göre karar kısa vadede rahatlama yaratsa da uzun vadede yeni hukuki ve siyasi hamlelerin kapısını aralıyor. ABD’nin atacağı adımlar ve Türkiye’nin buna vereceği stratejik yanıt, önümüzdeki dönemde ticaret diplomasisinin en kritik başlıklarından biri olmaya aday görünüyor.
Yüksek Mahkeme kararının ardından ABD’li ithalatçıların hukuki haklarına da dikkat çeken Artıran, “ABD’li ithalatçıların mahkemeye giderek iade talep etme hakları var” dedi.
Artıran, geçmiş dönemde tahsil edilen bazı tarifelerin geri alınması için dava süreçlerinin başlayabileceğini, bunun da hem kamu maliyesi hem de şirket bilançoları üzerinde etkili olabileceğini belirtti.
