Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanan son veriler, Türk Lirası'nın reel değerinin Ocak ayında kayda değer bir artış gösterdiğini ortaya koydu. Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) bazlı Reel Efektif Döviz Kuru (REK) endeksi, bir önceki aya göre 3,16 puan artarak 102,17 seviyesine yükseldi. Bu gelişme, Türkiye ekonomisinin rekabet gücü ve enflasyonla mücadelesi açısından önemli sinyaller taşıyor.
Reel Efektif Döviz Kuru Ne Anlama Geliyor? Reel Efektif Döviz Kuru, bir ülkenin ulusal para biriminin, dış ticaret yaptığı ülkelerin para birimlerinden oluşan sepete göre reel değerini gösteren bir endekstir. Endeksin 100'ün üzerinde olması, Türk Lirası'nın reel olarak değer kazandığını, yani ülkenin uluslararası ticaretteki fiyat rekabet gücünün azaldığını işaret eder. Tersine, 100'ün altındaki değerler ise reel değer kaybını ve rekabet gücünün arttığını gösterir.
Ocak ayındaki artışla birlikte, TL'nin reel değeri kritik 100 eşiğinin üzerine çıkarak, Türkiye'nin dış ticaret dengesi ve ihracat performansına yönelik endişeleri artırıyor. Bu durum, özellikle ihracata dayalı büyümeyi hedefleyen ekonomi politikaları için yakından takip edilmesi gereken bir gösterge niteliğinde.
Artışın Temel Dinamiği: Enflasyon ve Nominal Kur Dengesi TCMB verilerine göre, REK endeksindeki yükselişin ana nedeni, yurt içi enflasyonun (TÜFE) nominal döviz kurundaki artıştan daha hızlı seyretmesi. Yani, Türkiye'deki fiyat artışları, döviz kurunun yükseliş hızını aşarak, TL'nin yabancı paralar karşısındaki satın alma gücünü reel olarak artırıyor. Bu durum, yerel ürünlerin uluslararası piyasalarda daha pahalı hale gelmesine yol açarken, ithal ürünlerin reel maliyetini düşürüyor.
TÜFE bazlı REK: Ocak ayında 102,17'ye yükseldi. Yi-ÜFE bazlı REK: Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yi-ÜFE) bazlı REK endeksi de 0,96 puanlık artışla 99,95 seviyesine ulaştı. Üretici fiyatlarındaki artışın da reel değeri desteklediği ancak tüketici fiyatları kadar etkili olmadığı görülüyor.
Ayrıca, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan baz yılı değişikliği doğrultusunda, REK hesaplamasına ilişkin baz yılının 2025 olarak güncellendiği belirtildi. Bu teknik bir düzenleme olup, endeksin seyrindeki temel ekonomik dinamikleri değiştirmiyor.
Ekonomik Çıkarımlar ve Gelecek Beklentisi TL'nin reel değerlenmesi, Türkiye ekonomisi için birden fazla anlama geliyor:
"Reel efektif kurdaki bu yükseliş, Türkiye'nin enflasyonla mücadelesinin bir yansımasıdır. Nominal kurun kontrollü seyri devam ederken, yurt içi enflasyonun yüksek kalması, reel değerlenmeyi kaçınılmaz kılıyor. Bu durum, ihracatçılarımızın rekabet gücünü olumsuz etkilerken, ithalatın cazibesini artırabilir. Sürdürülebilir bir dış ticaret dengesi için dezenflasyon sürecinin hızlanması kritik önem taşıyor."
Bu eğilim, Merkez Bankası'nın enflasyonu düşürme ve fiyat istikrarını sağlama hedeflerinin ne denli zorlu olduğunu bir kez daha gösteriyor. Para politikasının sıkı duruşunun devam etmesi, hem enflasyon beklentilerini yönetmek hem de reel kurdaki aşırı oynaklığı dengelemek adına önemini koruyor. Önümüzdeki dönemde, enflasyonla mücadeledeki başarı, TL'nin reel değerinin daha sürdürülebilir bir seviyeye gelmesinde belirleyici olacak.
