Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), ekonomi ve merkez bankacılığına yönelik farkındalığı artırma hedefiyle yürüttüğü çalışmalar kapsamında, enflasyon dinamiklerinin önemli bir bileşeni olan 'yönetilen/yönlendirilen fiyatlar' konusunu mercek altına aldı. Son yayımlanan bilgilendirici içerikte, piyasa koşullarına göre belirlenen fiyatların yanı sıra, kamu kurumlarının kararları ve vergi düzenlemeleriyle şekillenen fiyatların Türkiye ekonomisindeki rolü ve enflasyon üzerindeki doğrudan etkisi detaylandırıldı.
Yönetilen Fiyatlar: Tanımı ve Enflasyonla İlişkisi TCMB'nin açıklamasında, piyasada fiyatların genel olarak arz ve talep dengesine göre oluştuğu belirtilirken, bazı mal ve hizmetlerin fiyatlarının bu klasik mekanizmadan farklılaştığına dikkat çekildi. Elektrik ve doğalgaz tarifeleri, köprü-otoyol geçiş ücretleri, metro-otobüs biletleri ve şebeke suyu fiyatları gibi kalemler, doğrudan kamu kontrolünde oldukları için 'yönetilen/yönlendirilen fiyatlar' olarak tanımlanıyor. Bu ayrımın önemi, söz konusu fiyatlardaki artışların tüketici enflasyonunu anında ve güçlü bir şekilde etkilemesinden kaynaklanıyor. Kamunun bu fiyatlar üzerindeki belirleyici rolü, enflasyonla mücadelede sadece para politikasının değil, maliye politikasının da ne denli kritik olduğunu ortaya koyuyor.
Dezenflasyon Sürecinde Maliye Politikasının Rolü Merkez Bankası, dezenflasyon sürecine maliye politikasının katkılarına somut bir örnekle ışık tuttu. 2026 yılı için vergi ve harçlardaki artışın, yeniden değerleme oranı olan yüzde 25,49 yerine yüzde 18,95 ile sınırlandırılması, bu alandaki koordinasyonun önemini vurguluyor. Bu tür bir sınırlama, yönetilen fiyatlar üzerinden enflasyonist baskıyı azaltarak, para politikasının fiyat istikrarı hedefine ulaşmasına destek sağlıyor. Bu durum, kamu harcamaları ve gelir politikalarının, enflasyonla mücadelede Merkez Bankası'nın çabalarını tamamlayıcı bir işlev gördüğünü gösteriyor.
"Kalıcı fiyat istikrarının sağlanması için para ve maliye politikası kadar, yönetilen ve yönlendirilen fiyatlar da önemli bir rol oynuyor."
Enflasyonla Mücadelede Bütünsel Yaklaşım Şart TCMB'nin bu bilgilendirmesi, Türkiye ekonomisi için kalıcı fiyat istikrarının sağlanmasının çok boyutlu bir yaklaşım gerektirdiğini bir kez daha teyit ediyor. Sadece faiz oranları gibi geleneksel para politikası araçlarının değil, aynı zamanda kamu eliyle belirlenen fiyatların yönetimi ve maliye politikası uygulamalarının da enflasyonla mücadelede eşgüdümlü bir şekilde ele alınması gerekiyor. Bu bütünsel yaklaşım, enflasyon beklentilerini yönetmede ve vatandaşların alım gücünü korumada hayati bir öneme sahiptir.
Yönetilen Fiyatlar: Elektrik, doğalgaz, toplu taşıma, su gibi kamu kontrolündeki hizmet ve mal fiyatları. Doğrudan Etki: Bu fiyatlardaki artışlar, enflasyonu doğrudan ve hızlı bir şekilde etkiler. Politika Koordinasyonu: Para ve maliye politikalarının uyumu, fiyat istikrarı için elzemdir. Dezenflasyon Desteği: Vergi ve harç artışlarının sınırlanması gibi maliye politikası adımları, enflasyonla mücadeleyi destekler.
