TCMB Raporu: Faiz Riski KOBİ'leri Vuruyor, Politika Aktarımı Asimetrik
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) yeni çalışma notu, faiz riski yüksek özel bankaların, politika faizi artışlarında kredi musluklarını kıstığını ve vadeleri daralttığını ortaya koydu. Bu durumun özellikle Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri (KOBİ) olumsuz etkilediği, büyük firmaların ise alternatif finansman yolları bulabildiği belirtildi. Rapor, para politikasının KOBİ'ler üzerindeki asimetrik etkisine dikkat çekiyor.
Mehmet Aydın
•
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), bankacılık sektörünün faiz riskinin para politikası aktarım mekanizması üzerindeki etkilerini derinlemesine inceleyen önemli bir çalışma notu yayımladı. 'Bankaların Faiz Riskinin Para Politikası Aktarımına Etkisi' başlıklı bu analiz, özellikle yüksek enflasyon ve sıkı para politikası dönemlerinde bankaların kredi davranışlarını ve bunun reel sektöre yansımalarını mercek altına alıyor.
Faiz Riski Yüksek Bankalar Kredi Musluğunu Kısıyor
Çalışma, banka ve firma finansal tabloları ile kredi mikro verilerini birleştirerek yapılan analizlerde, para politikası faizlerinin yükseltildiği dönemlerde, faiz riski yüksek olan bankaların, riski daha düşük olanlara kıyasla kredi hacimlerini daha fazla daralttığını ve kredi vadelerini kısalttığını gösteriyor. Bu durum, özellikle sermaye yeterlilik oranları görece düşük olan bankalar için daha belirgin bir eğilim olarak öne çıkıyor.
TCMB raporuna göre, "Para politikası faizi artışlarında, faiz riski yüksek bankaların faiz riski düşük olan bankalara kıyasla, kredilerini daha fazla kıstıklarını ve kredi vadelerini kısalttığını göstermektedir. Ancak bu durum kamu bankaları için değil sadece özel bankalar için geçerlidir."
Raporda dikkat çeken bir diğer nokta ise, bu etkinin kamu bankaları için geçerli olmaması, sadece özel bankaların kredi davranışlarında gözlemlenmesidir. Bu bulgu, kamu bankalarının kredi politikalarının, faiz riski ve sermaye yapısından bağımsız olarak farklı dinamiklere sahip olduğunu düşündürüyor.
KOBİ'ler Asimetrik Etkileniyor: İstihdam ve Ciroda Düşüşler
Çalışmanın en kritik bulgularından biri, kredi azalışının sadece Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler (KOBİ) için geçerli olmasıdır. Politika faizinin artış dönemlerinde, faiz riski görece yüksek bankalarla çalışan büyük firmalar, finansman kaynaklarını çeşitlendirebilme veya daha düşük faiz riskine sahip bankalara geçiş yapabilme esnekliğine sahipken, KOBİ'ler bu tür alternatifleri bulmakta zorlanıyor.
Bu durum, KOBİ'lerin kredi koşullarının büyük firmalara kıyasla asimetrik olarak kötüleştiğini net bir şekilde ortaya koyuyor. Rapora göre, bu asimetrik etki KOBİ'lerin reel faaliyetlerine de yansıyor:
KOBİ'lerin ciro ve istihdamlarında düşüşler yaşanıyor.
Büyük firmalar ise, görece yüksek faiz riskine sahip bankalarla çalışsalar bile, finansman erişimindeki zorlukları telafi edebiliyor.
Ekonomi İçin Ne Anlama Geliyor?
Bu bulgular, sıkı para politikasının reel sektöre aktarımında önemli bir ayrışma olduğunu gösteriyor. KOBİ'ler, Türkiye ekonomisinin omurgasını oluştururken, finansmana erişimdeki bu eşitsizlik, onların büyüme potansiyellerini sınırlayabilir ve istihdam yaratma kapasitelerini olumsuz etkileyebilir. Özellikle enflasyonla mücadele dönemlerinde, para politikasının hedeflenen etkiyi yaratırken, ekonomik büyüme ve istihdam üzerindeki yan etkilerini de dikkate alması gerektiğini vurguluyor.
Politika yapıcılar için bu rapor, KOBİ'lerin finansmana erişimini kolaylaştıracak ve faiz riski kaynaklı kredi daralmasının etkilerini hafifletecek ek tedbirlerin önemine işaret ediyor. Bu tür önlemler, para politikasının makroekonomik istikrar hedeflerine ulaşırken, ekonomik aktivitenin sürdürülebilirliğini sağlamak adına kritik bir rol oynayabilir.
