TCMB Kredi Eğilim Anketi: Piyasada Çift Yönlü Rüzgarlar Esiyor
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) son Banka Kredileri Eğilim Anketi, 2025 dördüncü çeyrekte kredi piyasasında karmaşık bir tablo çiziyor. TL, kısa vadeli ve KOBİ kredilerinde gevşeme gözlenirken, YP ve büyük işletme kredilerinde sıkılaşma devam etti. Talepteki artışın stok ve işletme sermayesi kaynaklı olduğu belirtilirken, 2026 ilk çeyrekte bu eğilimlerin sürmesi bekleniyor. Analiz, Merkez Bankası'nın seçici kredi politikalarının etkilerini gözler önüne seriyor.
Esra Çelik
•
Ankete göre, 2025 yılının dördüncü çeyreğinde, bankaların kullandırdıkları işletme kredilerine ilişkin genel değerlendirmeleri, uyguladıkları standartlarda sınırlı gevşeme gerçekleştiği yönünde oldu.
Alt kırılımlar incelendiğinde, vade bakımından kısa vadeli kredilere uygulanan standartlarda belirgin gevşeme gözlenirken, uzun vadeli kredilere uygulanan standartlar sınırlı gevşedi. Para cinsi bakımından TL kredilere uygulanan standartlarda belirgin gevşeme gözlenirken, YP kredilere uygulanan standartlarda sıkılaşma eğilimi devam etti.
Ölçek bakımından ise KOBİ'lere verilen kredilere uygulanan standartlarda belirgin gevşeme görülürken, büyük işletmelere verilen kredilere uygulanan standartların sıkılaştığı gözlendi.
Aynı dönemde, konut ve taşıt kredilerine uygulanan standartlarda sınırlı gevşeme yönündeki değerlendirmelerde belirgin bir değişim olmazken, diğer bireysel kredilere uygulanan standartlarda sınırlı sıkılaşma yönündeki değerlendirmelerde belirgin bir değişim görülmedi.
Bu yılın ilk çeyreğinde, bankaların kullandırdıkları işletme kredilerine ilişkin genel beklentileri, uyguladıkları standartlardaki gevşemenin devam edeceği yönünde oldu.
Alt kırılımlar incelendiğinde, vade bakımından kısa ve uzun vadeli kredilere uygulanan standartlarda gevşemenin devam edeceği görüldü. Para cinsi bakımından, TL kredilere uygulanan standartlarda gevşemenin devam edeceği, YP kredilere uygulanan standartların sınırlı gevşeyeceği, ölçek bakımından ise KOBİ'lere verilen kredilere uygulanan standartlarda gevşemenin süreceği ve büyük işletmelere verilen kredilere uygulanan standartların gevşeyeceği beklentisi oluştu.
Aynı dönemde, konut ve taşıt kredilerine uygulanan standartlarda aynı seyrin devam edeceği, diğer bireysel kredilerde ise standartların sınırlı sıkılaşacağı öngörüsü ortaya çıktı.
Ankete göre, geçen yılın dördüncü çeyreğinde, işletmelere verilen kredilere talepteki azalış yerini artışa bıraktı. Alt kırılımlar incelendiğinde, vade bakımından kısa ve uzun vadeli kredi talebindeki azalış yükselişe döndü.
Para cinsi bakımından TL kredilere talepteki azalış yerini artışa bırakırken, YP kredilere talepteki artış seyri güçlenerek devam etti. Ölçek bakımından ise KOBİ kredi talebinde belirgin bir artış görülürken, büyük işletme kredi talebindeki azalış yerini artışa bıraktı.
Aynı dönemde, konut ve diğer bireysel kredi talebindeki artışın zayıflayarak devam ettiği, taşıt kredi talebindeki azalışın ise yerini artışa bıraktığı görüldü. Stok artırımı ve işletme sermayesi, talebi artırıcı yönde etkileyen en önemli faktör oldu.
Konut kredilerinde konut piyasasına ilişkin beklentiler, diğer bireysel kredilerde bireysel tasarruflar ve diğer bankalardan sağlanan krediler talebi artıran en önemli faktörler olarak öne çıktı.
Bu yılın ilk çeyreğinde, işletme kredilerine talepteki artışın güçlenerek devam etmesi bekleniyor. Vade bakımından kısa vadeli kredi talebindeki artışın güçlenerek süreceği, uzun vadelilerde ise artışın devam edeceği öngörülüyor.
Para cinsi bakımından talepteki artış seyrinin TL krediler için güçlenerek, YP krediler için ise zayıflayarak devam edeceği, ölçek bakımından ise KOBİ kredi talebinde artışın güçlenerek süreceği tahmin ediliyor.
Büyük işletme kredi talebindeki artışın ise sınırlı zayıflayarak devam etmesi beklenirken, aynı dönemde konut ve taşıt kredi talebinin zayıflayarak süreceği, diğer bireysel kredi talebindeki artışın ise sınırlı zayıflayarak devam edeceği beklentisi oluştu.
İşletmelere kullandırılan kredilere uygulanan koşul ve kurallara bakıldığında, ortalama krediler üzerindeki kar marjında azalış, daha riskli krediler üzerindeki kar marjında artış görüldü.
Ayrıca kredi ya da kredi limitinin büyüklüğü ile teminat ihtiyacına ilişkin koşul ve kurallarda gevşeme gözlendi. Bireysel kredilere uygulanan koşul ve kurallarda ise belirgin bir değişim görülmedi.
Bankaların fon sağlama imkanlarının gelişimi incelendiğinde, geçen yılın son çeyreğinde fonlama koşullarının yurt içinde gevşediği yönündeki değerlendirmeler arttı. Yurt dışında gevşediği yönündeki değerlendirmeler ise güçlü arttı.
Yurt dışı fonlama maliyeti ile diğer koşul ve kurallar, yurt dışı fonlama koşullarını gevşetici yönde etkiledi. 2026 yılının ilk çeyreğinde, yurt içi fonlama koşullarındaki gevşemenin sınırlı artacağı, yurt dışında ise gevşemenin zayıflayacağı beklentisi öne çıktı.
