Tarım ve Gıda Dış Ticaretinde Çarpıcı Dönüşüm: İhracat Duruldu, İthalat
Türkiye'nin tarım, gıda ve içecek sektörü, 2025 yılının ilk on bir ayında dış ticaret dengesinde önemli bir değişim yaşadı. İhracat değeri %1.02 düşüşle 24.79 milyar dolara gerilerken, ithalat %22.83 gibi çarpıcı bir artışla 20.52 milyar dolara yükseldi. Bu durum, sektörün dış ticaret fazlasını daraltırken, özellikle temel gıda ve yem hammaddelerindeki dışa bağımlılığı gözler önüne serdi. Artan birim ihracat değeri ise sektörün katma değer potansiyelini işaret ediyor.
Ahmet Yıldız
•
Türkiye Gıda ve İçecek Sanayii Dernekleri Federasyonu (TGDF), Türkiye İstatistik Kurumu verilerine dayanarak hazırladığı TGDF Dijital Veri Paneli'nin 2025 Kasım ayı sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı.
Buna göre, Türkiye'nin tarım, gıda ve içecek ihracatı Ocak-Kasım 2025 döneminde 2024'ün aynı dönemine kıyasla yüzde 1,02 azalarak 24,79 milyar dolara düştü. Aynı dönemde sektörün ithalatı ise yüzde 22,83 artışla 20,52 milyar dolara yükseldi.
Sektör, söz konusu dönemde 4,27 milyar dolarlık dış ticaret fazlası verirken, birim ihracat değeri yüzde 8,8 artarak ton başına 1.422 dolara çıktı. Kasım 2025'te gerçekleştirilen ihracat ise bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 0,95 düşüşle 2,59 milyar dolar oldu.
Geçtiğimiz yılın ilk 11 ayında en fazla ihracat yapılan ürün grubu, 3,24 milyar dolarla şekerli mamuller oldu. Bu grubu 3,23 milyar dolarla yaş meyve ve sebze, 2,05 milyar dolarla sert kabuklu meyveler takip etti.
İthalatta ise 5,1 milyar dolarla hayvan yemi ilk sırada yer aldı. Hayvan yemini, 2,88 milyar dolarla bitkisel yağlar ve 2,19 milyar dolarla şekerli mamuller izledi.
En çok ihraç edilen ürün iç fındık oldu Ocak-Kasım döneminde en fazla ihraç edilen ürün 972 milyon doları aşan iç fındık oldu. İç fındığı, 958 milyon dolarla rafine ayçiçeği yağı ve 798 milyon dolarla buğday unu izledi.
İthalatta ise ilk sırada 1,59 milyar dolarla soya fasulyesi yer aldı. Bunu 1,13 milyar dolarla ham ayçiçeği yağı ve 1,08 milyar dolarla dane mısır takip etti.
Ülkelere göre değerlendirildiğinde, tarım, gıda ve içecek sektörünün en fazla ihracat yaptığı ülke 2,99 milyar dolarla Irak oldu. Irak'ı, 1,84 milyar dolarla Almanya ve 1,63 milyar dolarla ABD izledi.
Bu dönemde ABD'ye yapılan ihracat, 2024'ün aynı dönemine göre yüzde 7,17 artarken, Irak'a yüzde 3,01, Almanya'ya ise yüzde 8,63 oranında azaldı.
İthalatta ise 2,88 milyar dolarla Rusya ilk sırada yer aldı. Rusya'yı, 2,04 milyar dolarla Brezilya ve 1,71 milyar dolarla Ukrayna takip etti.