Sağlık Harcamaları: Gelir Uçurumu Derinleşiyor, Ekonomi Alarm Veriyor
Türkiye'de sağlık harcamalarının hanehalkı bütçeleri üzerindeki yükü, özellikle düşük gelir gruplarında kritik seviyelere ulaştı. Yapılan araştırmalar, en alt gelir grubundaki hanelerin yüzde 60'ından fazlasının doktor muayene ve ilaç masraflarını ciddi bir yük olarak gördüğünü ortaya koyuyor. Bu durum, gelir eşitsizliğinin sağlık hizmetlerine erişimdeki derin etkilerini gözler önüne sererken, uzun vadede ülkenin sosyal refahı ve ekonomik istikrarı için önemli riskler barındırıyor.
Ayşe Yılmaz
•
Avrupa Birliği ülkeleriyle eş zamanlı olarak uygulanan araştırmaya göre, hanehalklarının yüzde 6,1’i doktor muayene ve tedavi masraflarının hane bütçesine "çok büyük bir yük" getirdiğini ifade etti. Bu oran, gelir grupları arasındaki uçurumu da net bir şekilde gösteriyor. En düşük yüzde 20’lik gelir grubundaki hanelerin yüzde 62,9’u doktor muayenesi, yüzde 65,5’i ise ilaç harcamalarının yük getirdiğini belirtirken; en yüksek gelir grubundakilerin yarısından fazlası bu harcamaların hiçbir yük getirmediğini beyan etti.
TÜİK verilerine göre, sağlık harcamaları en alt gelir grubundaki yüzde 20'lik hanelerin yüzde 63,9'una yük getirdi. Söz konusu hanelerin yüzde 7,2 çok yük getirdiğini beyan etti.
Çalışmada, hanelerin yüzde 6,1'ine doktor muayene ve tedavi harcamalarının çok yük getirdiği, yüzde 50,2'sine biraz yük getirdiği, yüzde 40,9'una ise yük getirmediği görüldü.
Diş muayene ve tedavi harcamaları hanelerin yüzde 5,3'üne çok, yüzde 37,2'sine biraz yük getirirken yüzde 28,9'una yük getirmedi.
İlaç harcamaları ise hanelerin yüzde 5'ine çok, yüzde 50,9'una biraz yük getirdi. Hanelerin yüzde 44'ü ilaç harcamalarının yük getirmediğini belirtti.
Son 12 ay içerisinde hanelerin yüzde 2,7'si muayene veya tedavi, yüzde 28,6'sı diş muayenesi veya tedavisi, yüzde 0,1'i ise ilaç harcaması yapmadı.
En yüksek yüzde 20'lik gelir grubundaki hanelerin yüzde 25,5'inde diş muayenesi harcaması olmadı.
Doktor muayene ve tedavi ile ilaç için harcama yapmayan hanelerin gelir gruplarından çok etkilenmediği görüldü.
Diş muayene ve tedavisine ilk (en düşük) yüzde 20'lik gelir grubunda olanların yüzde 45,4'ünün, ikinci yüzde 20'lik gelir grubunun yüzde 36,5'inin, üçüncü yüzde 20'lik gelir grubunun yüzde 32,0'ının, dördüncü yüzde 20'lik gelir grubunun yüzde 28,1'inin, beşinci (en yüksek) gelir grubunun ise yüzde 25,5'inin harcama yapmadığı görüldü.
En düşük yüzde 20'lik gelir grubundaki hanelerin yüzde 62,9'una doktor muayene ve tedavileri, yüzde 37,6'sına diş muayene ve tedavileri, yüzde 65,5'ine ise ilaç harcamaları yük getirdi.
En yüksek yüzde 20'lik gelir grubundaki hanelerin yüzde 53'ü doktor muayene ve tedavilerinin, yüzde 38'i diş muayene ve tedavilerinin, yüzde 59,5'i ilaç harcamalarının yük getirmediğini belirtti.
Çalışmaya göre yoksulluk ya da sosyal dışlanma riski altında olanların günde iki ve daha fazla meyve yeyenlerin oranı 2022 yılında yüzde 5,2 iken 2025 yılında 2,9'a geriledi.
Haftada iki ya da daha fazla sebze yeme sıklığı yoksulluk riski altındakilerde yüzde 4,3'ten yüzde 2,3'e düşerken risk altında olmayanlarda da yüzde 7,5'tan yüzde 3,8'e geriledi.
