Palm Yağı Fiyatları Zirvede: Küresel Arz Sıkıntısı ve Biyoyakıt Etkisi
Küresel palm yağı piyasasında fiyatlar, başlıca üretici ülkelerdeki arz sıkıntısı beklentileriyle artmaya devam ediyor. Endonezya ve Malezya'da El Nino ve mevsimsel faktörlerin üretimi yavaşlatması, ham petrol fiyatlarının biyoyakıt talebini artırmasıyla birleşince yükselişi tetikliyor. Ancak jeopolitik riskler ve Güney Amerika'dan gelecek soya hasadı, orta vadede piyasa dengelerini değiştirebilecek potansiyel riskler barındırıyor.
Mustafa Koç
•
Palm yağı fiyatları, başlıca üretici ülkelerde arzın sıkılaşacağı beklentisiyle yükselişini üçüncü güne taşıdı. Yüksek seyreden ham petrol fiyatlarının biyoyakıtları daha cazip hale getirmesi de piyasaya destek verdi. Böylece fiyatlar haftalık bazda üst üste ikinci yükselişine yöneldi.
'in haberine göre, dünyanın en büyük palm yağı üreticisi Endonezya’da bu yıl üretim artışının belirgin şekilde yavaşlaması bekleniyor. Endonezya Palm Yağı Birliği’ne göre, yaz aylarına doğru El Nino hava koşullarının ortaya çıkacağı öngörüsü, verim ve kalite üzerinde baskı yaratabilir. Buna bağlı olarak ülkenin palm yağı üretiminin bu yıl yalnızca yüzde 1 ila 2 artması bekleniyor. Geçen yıl ise üretimde yüzde 7,2’lik büyüme kaydedilmişti.
Malezya cephesinde de tablo güçlü bir arz artışına işaret etmiyor. Piyasa aktörlerine göre mart ayının ilk 10 gününde üretim artışı yalnızca yüzde 1 seviyesinde kalmış olabilir. Şubat ayında ise Malezya Palm Yağı Kurulu verilerine göre üretim yüzde 19 gerileyerek üst üste dördüncü aylık düşüşünü kaydetti.
Sektörde bu dönemde üretimin yavaşlamasında mevsimsel ve sosyal faktörler de etkili oluyor. Ramazan ayında iş gücü temposunun düşmesi, Ramazan Bayramı öncesi bazı plantasyon çalışanlarının vardiyalarını azaltması üretim üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturuyor.
Petrol yükseldikçe biyoyakıt cazip hale geliyor
Piyasada fiyatları destekleyen bir diğer unsur ise enerji cephesi. Yüksek petrol fiyatları, palm yağını biyoyakıt tarafında daha cazip hale getirirken, bu durum talep beklentilerini de güçlendiriyor. Malezya para birimi ringgitte son dönemde görülen yükselişin ardından daha istikrarlı bir seyre geçilmesi de fiyatlara destek veren unsurlar arasında gösteriliyor.
Bununla birlikte piyasanın önünde önemli bir risk de var. Orta Doğu’daki çatışmanın uzaması halinde küresel makroekonomik görünümün zayıflaması ve bunun da talep tarafını baskılaması bekleniyor. Üstelik aynı dönemde Güney Amerika’daki soya hasadının piyasaya gelmesi, bitkisel yağ piyasalarında rekabeti artırabilecek bir gelişme olarak görülüyor.
Fiyatlamalara bakıldığında, Bursa Malaysia Derivatives’te mayıs vadeli palm yağı kontratı gün içinde yüzde 1,5’e kadar yükselerek ton başına 4.607 ringgite çıktı. Öğle arasına doğru fiyat 4.597 ringgit seviyesinde dengelendi. Yılbaşından bu yana artış ise yüzde 13’e ulaştı.
Diğer piyasalarda ise Chicago’da mayıs vadeli soya yağı yüzde 0,3 düşüşle pound başına 67,21 cent seviyesine gerilerken, Çin Dalian Emtia Borsası’nda mayıs vadeli rafine palm yağı yüzde 0,4 yükselerek ton başına 9.718 yuana çıktı. Aynı borsada mayıs vadeli soya yağı da yüzde 0,6 artışla 8.680 yuan seviyesine yükseldi.
verilerine göre, soya yağının palm yağına primi ton başına yaklaşık 310 dolara çıktı. Bu rakam son bir yıldaki ortalama 141 doların oldukça üzerinde bulunuyor. Palm yağının gaz yağına primi ise ton başına yaklaşık 47 dolar düzeyinde. Bu da son bir yıllık 312 dolarlık ortalamanın altında seyrediyor.
Genel tabloda piyasa, kısa vadede sıkı arz ve yüksek enerji fiyatlarının desteğiyle yukarı yönlü seyrini koruyor. Ancak jeopolitik risklerin derinleşmesi ve küresel talebin yavaşlaması halinde, palm yağı piyasasında dengeler yeniden değişebilir.
