İran'daki Protestolar ve Trump'ın Tehdidi: Ekonomik Krizden Jeopolitik

İran, yüksek enflasyonun tetiklediği ve ülke geneline yayılan protesto dalgalarıyla sarsılırken, ABD Başkanı Donald Trump'tan gelen sert uyarılar, ülkedeki iç karışıklığı bölgesel bir jeopolitik gerilime dönüştürme potansiyeli taşıyor. Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, İran rejiminin "barışçıl protestocuları vurup öldürmesi" halinde ABD'nin müdahale edeceğini ve "silahlarının hazır olduğunu, ateş etmeye hazır olduklarını" belirtti. Bu açıklama, Tahran yönetimi üzerindeki baskıyı artırırken, halihazırda kırılgan olan Ortadoğu dengelerini de sarsabilir.Ülke genelinde dördüncü gününe giren protestolar, özellikle Loristan eyaletine bağlı Azna kentinde yaşanan olaylarla trajik bir boyut kazandı. Protestolar sırasında çıkan çatışmalarda 3 kişinin hayatını kaybetmesiyle toplam can kaybı 4'e yükselirken, 17 kişi de yaralandı. Bu gelişmeler, ekonomik sıkıntıların yol açtığı toplumsal memnuniyetsizliğin, güvenlik güçleriyle doğrudan çatışmaya dönüştüğünü gösteriyor.Ekonomik Krizin Tetiklediği Öfke Dalgalarıİran'daki protestoların temelinde, halkın alım gücünü derinden etkileyen ve yaşam standartlarını düşüren yüksek enflasyon yatıyor. Ekonomik göstergelerdeki bozulma, geniş kitleleri sokaklara dökmüş durumda. Protestoların şiddetlenmesiyle birlikte, Tahran eyaletine bağlı Melerd kentinde 30 kişinin gözaltına alınması, rejimin güvenlik önlemlerini sıkılaştırdığına işaret ediyor. Melerd Kaymakam Yardımcısı Mansur Saleki, gözaltına alınanların yasal protesto hakkını kötüye kullanarak kamu düzenini bozduğunu iddia ederken, bazı şüphelilerin çevre ilçelerden geldiği tespiti, olayların organize olabileceği yönündeki resmi söylemi güçlendiriyor."Düşman gruplara bağlı fırsatçı unsurların ani ve şiddet içeren eylemleri sonucunda bir güvenlik gücü hayatını kaybetti. Söz konusu unsurlar, halkın protestolarına sızarak ortamı çarpıtmış ve istismar etmiştir."İran Devrim Muhafızları Ordusu'ndan yapılan açıklama da bu söylemi destekler nitelikte. Açıklamada, ülkenin batısındaki Loristan eyaletinde bir güvenlik görevlisinin (Emir Hüseyin Hodayariferd) hayatını kaybettiği duyurulurken, olaylardan "düşman gruplara bağlı fırsatçı unsurlar" sorumlu tutuldu. Bu durum, Tahran yönetiminin protestoları dış güçlerin manipülasyonu olarak görme eğilimini ortaya koyuyor ve gelecekteki müdahalelerin meşruiyet zeminini hazırlayabilir.Washington'dan Gelen Sert Mesaj: "Ateş Etmeye Hazırız"ABD Başkanı Trump'ın açıklamaları, İran'daki iç dinamikleri aşarak uluslararası arenada yeni bir gerilim dalgası yaratma potansiyeli taşıyor. "Silahlarımız hazır, ateş etmeye hazırız" ifadesi, sadece bir uyarıdan öte, olası bir askeri müdahalenin sinyali olarak okunabilir. Bu tür bir müdahale, bölgedeki zaten karmaşık olan güç dengelerini daha da altüst edebilir ve küresel çapta ciddi sonuçlar doğurabilir.Petrol Piyasaları: İran, dünyanın önemli petrol üreticilerinden biri. Bölgedeki herhangi bir istikrarsızlık, küresel petrol arzını etkileyerek fiyatlarda önemli dalgalanmalara yol açabilir.Bölgesel Güvenlik: ABD'nin olası bir askeri eylemi, Ortadoğu'daki diğer aktörleri (Suudi Arabistan, İsrail, Türkiye vb.) doğrudan etkileyerek yeni ittifaklar ve çatışmalara zemin hazırlayabilir.Küresel Ekonomi: Artan jeopolitik riskler, yatırımcıların güvenini sarsarak küresel ekonomide belirsizliği artırabilir ve özellikle gelişmekte olan piyasalardan sermaye çıkışlarını tetikleyebilir.Bu durum, Türkiye gibi bölge ülkeleri için de önemli ekonomik ve güvenlik riskleri barındırıyor. İran ile olan ticari ilişkiler ve enerji bağımlılığı göz önüne alındığında, bölgedeki istikrarsızlık Türkiye ekonomisi üzerinde doğrudan etkiler yaratabilir. Özellikle Dolar/TL kurunda jeopolitik risk algısının artmasıyla yukarı yönlü baskı oluşması ihtimali göz ardı edilmemeli.Özetle, İran'daki ekonomik krizin tetiklediği protestolar, sadece iç bir mesele olmaktan çıkıp, ABD'nin doğrudan müdahale tehdidiyle küresel bir jeopolitik krize dönüşme eşiğinde. Bu durum, hem İran halkı hem de Ortadoğu ve dünya ekonomisi için belirsiz ve riskli bir dönemin başlangıcı olabilir.