İran Gerilimi Tanker Navlunlarını Uçurdu: Küresel Ticarette Yeni Riskler

Küresel deniz taşımacılığı piyasası, Orta Doğu'daki jeopolitik risklerin yeniden tırmanmasıyla sarsılıyor. Özellikle İran ile ABD arasındaki gerilimler, tanker navlun fiyatlarını rekor seviyelere taşıyarak uluslararası ticarette yeni bir maliyet baskısı yarattı. Baltık Borsası'ndan alınan verilere göre, gösterge TD3C rotasındaki bir geminin günlük kazancı pazartesi günü %5,1 artışla yaklaşık 129 bin dolara ulaşarak Kasım sonundan bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Bu yükseliş, cuma günü yaşanan %61,6'lık şok artışın ardından geldi ve piyasalardaki endişenin boyutunu gözler önüne serdi.Piyasaları tedirgin eden asıl gelişme, İran'ın gerçek silahlarla tatbikat yapacağına dair haberler oldu. Bu durum, dünyanın en büyük tanker filosuna sahip Yunanistan'ın, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerini İran kıyılarından uzak durmaları konusunda uyarmasına neden oldu. Stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı, küresel petrol ticaretinin önemli bir geçiş noktası olması nedeniyle bu tür gerilimlerden doğrudan etkileniyor.Tanker Arzında Daralma ve Fiyatlama GücüGemi takip platformu Vortexa'nın navlun analisti Wanying Zhang, piyasadaki tanker arzının sıkılaştığına dikkat çekiyor. Zhang, Sinokor Merchant Marine gibi şirketlerin yaklaşık 30 orta yaşlı gemiyi satın almasıyla birlikte, yakın vadeli kiralama için uygun tanker sayısının azaldığını belirtiyor. Bu durum, kalan bağımsız gemi sahiplerine önemli bir fiyatlandırma gücü kazandırdı. Zhang'ın bu konudaki yorumu şöyle:"Hemen kiralanabilecek gemilerin azalmasıyla birlikte, kalan bağımsız gemi sahipleri önemli fiyatlandırma gücü kazandı."Gemi acenteleri de geçtiğimiz hafta İran ve ABD arasında artan gerilim haberlerinin, olası tedarik aksaklıklarından önce gemi kiralama şirketlerinin aceleyle gemi temin etmesine yol açtığını doğruluyor. Bu talep artışına karşılık gemi sahipleri navlun fiyatlarını yükseltti. Sonuç olarak, Worldscale endeksi, TD3C rotasını etkileyen aksaklıklar nedeniyle cuma günü 105'ten 140'a fırladı. Bu, taşımacılık maliyetlerinde ciddi bir artış anlamına geliyor.De-eskalasyon Umutları ve Petrol PiyasalarıAncak gerilimin tırmanışına rağmen, ABD Başkanı Donald Trump'ın önümüzdeki günlerde İran'la görüşmelere açık olduğunu belirtmesi, piyasalarda bir miktar rahatlama yarattı. Bu söylem, ABD ve İran'ın çatışmanın eşiğinden geri adım atıyor olabileceğinin bir işareti olarak yorumlandı. Gerilimlerin azalması olasılığı, bu hafta ham petrol vadeli işlemlerinin fiyatlarında düşüşe neden oldu. Bu durum, jeopolitik risklerin navlun fiyatları üzerindeki anlık etkisine rağmen, diplomasi umutlarının enerji fiyatları üzerindeki baskıyı hafifletebildiğini gösteriyor.Küresel Ticaret ve Türkiye Ekonomisi İçin AnlamıBu gelişmeler, küresel tedarik zincirleri ve enerji güvenliği açısından kritik önem taşıyor. Navlun fiyatlarındaki artış, özellikle enerji ithalatına bağımlı ülkeler için maliyetleri yükselterek enflasyonist baskıları artırabilir. Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler için, Hürmüz Boğazı'ndaki istikrarsızlık ve artan taşımacılık maliyetleri, enerji faturasını doğrudan etkileme potansiyeli taşıyor. Bu durum, küresel ekonominin kırılganlığını ve jeopolitik risklerin makroekonomik etkilerini bir kez daha gözler önüne seriyor. Piyasalar, Orta Doğu'daki gelişmelerle ilgili endişelerin azalmasını ve yükseliş ivmesinin düşmesini umutla bekliyor.