Fitch'ten küresel arz fazlası gölgesinde Venezuela-İran petrol analizi
Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, tarafından yapılan açıklamada, petrol fiyatlarındaki oynaklığın artmasına rağmen, küresel piyasadaki arz fazlası nedeniyle jeopolitik risk priminin sınırlı kalmasının öngörüldüğünü ve bunun İran ile Venezuela'daki üretim belirsizliklerini dengeleyebileceğini bildirdi.
Açıklamada, İran'da yaşanabilecek olası arz kesintilerinin, arz fazlası bulunan küresel piyasa tarafından karşılanabileceğine dikkat çekildi.
Venezuela'da potansiyel arz artışlarının kısa vadede sınırlı kalmasının muhtemel olduğu ifade edilirken, uzun vadede anlamlı bir üretim artışının oldukça zor olacağı vurgulandı.
Ahmet Yıldız
•
Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, tarafından yapılan açıklamada, petrol fiyatlarındaki oynaklığın artmasına rağmen, küresel piyasadaki arz fazlası nedeniyle jeopolitik risk priminin sınırlı kalmasının öngörüldüğünü ve bunun İran ile Venezuela'daki üretim belirsizliklerini dengeleyebileceğini bildirdi.
Açıklamada, İran'da yaşanabilecek olası arz kesintilerinin, arz fazlası bulunan küresel piyasa tarafından karşılanabileceğine dikkat çekildi.
Venezuela'da potansiyel arz artışlarının kısa vadede sınırlı kalmasının muhtemel olduğu ifade edilirken, uzun vadede anlamlı bir üretim artışının oldukça zor olacağı vurgulandı. Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü'nün (OPEC) de hacim ile değer arasında yapacağı stratejik tercihin, petrol piyasasının yönünü belirlemede kritik bir rol oynayacağı belirtildi.
Fitch şu değerlendirmede bulundu:
"Küresel petrol piyasasının 2026'da arz fazlası vermeye devam etmesi bekleniyor. Fitch, 2025'te günlük 3 milyon varil arz artışı olduğunu, 2026'da ise bunun 2,5 milyon varil daha artacağını tahmin ediyor. Buna karşılık talep artışının her 2 yılda da yalnızca yaklaşık 0,8 milyon varil seviyesinde kalması öngörülüyor."
Fitch'in açıklamasında, Venezuela'nın küresel kanıtlanmış petrol rezervlerinin yaklaşık yüzde 17'sine sahip olmasına rağmen, Kasım 2025 itibarıyla küresel ham petrol üretiminin yalnızca yüzde 0,8’ini gerçekleştirdiği paylaşıldı. Yaptırımlar ve yetersiz yatırımlar nedeniyle ülkenin petrol üretiminin son 15 yılda ciddi ölçüde gerilediği ifade edildi.
Fitch, Venezuela'da 2010 yılında günlük 2,5 milyon varil olan petrol üretiminin 2024'te 0,88 milyon varile düştüğü belirtti. Eylül-Ekim 2025 döneminde yaklaşık 1 milyon varil seviyesinde olan üretimin, Kasım 2025'te yaptırımlar ve ABD ile yaşanan gerilimler nedeniyle 0,86 milyon varile gerilediği aktarıldı. Ülkenin petrol ihracatının da günlük 0,67 milyon varile indiği bildirildi.
Venezuela'da yüzer depolarda ve karadaki stoklarda tutulan ham petrolün satışa sunulması ve yaptırımların kaldırılmasının, kısa vadede üretimi günlük yaklaşık 1 milyon varil seviyesine çıkarabileceği belirtildi. Ancak bu artışın küresel piyasalar üzerinde kayda değer bir etki yaratmasının beklenmediği ifade edildi. Açıklamada, Venezuela'nın petrol üretiminin 2010'daki seviyesine geri dönmesinin ciddi zorluklar içerdiği vurgulandı.
Şirket, İran'ın küresel piyasada daha büyük bir tedarikçi olduğuna işaret ederek, ülkenin günlük petrol üretiminin 3,5 milyon varil, ihracatının ise 2 milyon varil civarında olduğu belirtti.
ABD'nin Kasım 2025'te İranlı ticaret ve denizcilik şirketlerinden oluşan bir ağa yönelik yaptırım açıklamasına rağmen, İran'ın petrol arzının genel olarak yatay seyrettiği de ifade edildi.
Açıklamada, "İran'ın üretiminde ciddi kesintiler, fiyatları yukarı çekebilir ancak küresel arz fazlası nedeniyle etkinin yine de sınırlı kalması bekleniyor" değerlendirmesine yer verildi. Ayrıca, Rusya'nın petrol üretiminin de günde yaklaşık 9,3 milyon varil seviyesinde yatay seyrettiği belirtildi. İran petrol ihracatının büyük bölümünü Çin ve Hindistan'a yönlendirdi.
ABD ve İngiltere'nin Rus petrol şirketleri Lukoil ve Rosneft'e yönelik son yaptırımlarının, bu şirketlerin Rus petrol ihracatının yaklaşık yüzde 50’sini oluşturması nedeniyle ihracatı azaltabileceği kaydedildi. Açıklamada, "Rusya-Ukrayna barış anlaşması ve yaptırımların kaldırılması, kısa vadede Rusya'nın hacimleri üzerinde sınırlı bir etki yapacak olsa da arz fazlası olan piyasada fiyat dalgalanmalarını daha da artırabilir" ifadesi kullanıldı.
