Beşeri Sermaye Açıkları Türkiye'nin Gelecek Kazançlarını Tehdit Ediyor
Dünya Bankası'nın son raporu, düşük ve orta gelirli ülkelerin, özellikle de Türkiye'nin, beslenme, eğitim ve beceri eksiklikleri nedeniyle gelecekteki işgücü kazançlarında ciddi kayıplar yaşadığını ortaya koydu. Rapor, bu açıkları kapatmak için ev, mahalle ve işyeri ortamlarını kapsayan bütüncül bir beşeri sermaye yatırım yaklaşımının gerekliliğini vurguluyor, aksi takdirde ekonomik büyüme potansiyelinin sınırlı kalacağına dikkat çekiyor.
Zeynep Kaya
•
Dünya Bankası tarafından yayınlanan yeni bir rapora göre, sağlık, eğitim ve işyerinde beceri geliştirme alanlarındaki mevcut açıklar düşük ve orta gelirli ülkelerin gelecekteki işgücü kazançlarının yüzde 51’ini kaybetmelerine mal oldu. Türkiye’de mevcut açıklar gelecekteki kazançların yüzde 42’sinin kaybedilmesine mal oldu.
Son 15 yıllık dönemde, gelirler yükselmiş ve yoksulluk azalmış olmasına rağmen, düşük ve orta gelirli ülkelerin üçte ikisinde beslenme, öğrenme ve işgücü becerileri alanlarında düşüşler kaydedildi. Türkiye öğrenme sonuçlarını iyileştirmiş olmasına ve 2025 yılındaki öğrenci test puanları 2010 yılına göre 64 puan yükselmiş olmasına rağmen, çoğu düşük ve orta gelirli ülkede bu açıkların geriye döndürülebilmesi için beşeri sermaye yatırımlarına ilişkin yeni bir yaklaşım benimsenmesi gerekecek.
Önemli Alanlarda Beşeri Sermayenin Oluşturulması: Evler, Mahalleler ve İşyerleri başlıklı raporda 129 düşük ve orta gelirli ülkenin 86’sında 2010 ile 2025 yılları arasında beslenme, öğrenme veya işyerinde beceri edinimi alanlarından birinde düşüş yaşandığı tespit edildi. Yükselen gelirler ve yoksullukta kaydedilen düşüşler daha güçlü beşeri sermaye sonuçlarına dönüşemedi.
Dünya Bankası Grubu’nun İnsanlardan Sorumlu Başkan Yardımcısı Mamta Murthi raporun yayınlanması vesilesiyle yaptığı açıklamada şunları vurguladı:
“Düşük ve orta gelirli ülkelerin refahı, beşeri sermayeyi oluşturma ve koruma yeteneklerine bağlıdır. Şu anda birçok ülkenin mevcut ve gelecekteki işgücünün beslenme, öğrenme ve becer geliştirme alanlarında zorluklarla mücadele ettiklerini görüyoruz; bu durum işgücü üretkenliği ve ekonomilerinin gelecekte sürdürebileceği iş türleri konusunda endişelere yol açmaktadır. Beşeri sermayeye yapılan yatırımları ev, mahalle ve işyeri ortamlarını da kapsayacak şekilde arttırmak, insanların yaşamlarını şekillendiren bu ortamları harekete geçirebilir ve toplam beşeri sermaye birikimini arttırabilir.”
Rapora göre öne çıkanlar ise şöyle;
Aile koşulları ile ilişkili beceri açıkları, düşük ve orta gelirli ülkelerdeki çoğu çocuğun okula başlamasından önce, yani beş yaşından önce ortaya çıkmakta ve ergenlik dönemi boyunca aynen devam etmektedir. Gelir tek başına, test puanlarını düşüren ve depresyonu arttıran kötü bakım ortamlarını telafi etmemektedir. Rapor, evde şiddet içeren disiplin uygulamalarının yüksek oranlarda olduğunu ve evdeki bakım uygulamalarında önemli iyileştirmeler yapılabileceğini ortaya koymaktadır.
Yeni kanıtlar, ebeveynlerinin gelir ve eğitim seviyeleri aynı olsa bile, daha varlıklı mahallelerde büyüyen çocukların daha yoksul mahallelerde büyüyen çocuklara göre iki kat daha fazla kazanç elde ettiklerini göstermektedir. Mahalleler, okullara ve kliniklere erişimin ötesinde fırsatları şekillendirmektedir. Kirliliğe, suça veya yetersiz altyapıya maruziyet, sağlık, öğrenme ve beceri gelişimini doğrudan etkilemektedir.Düşük ve orta gelirli ülkelerde, serbest çalışanlar, ilave her bir yıllık deneyim için ücretli çalışanlara göre yarı yarıya daha az kazanmaktadır.
Öte yandan, bu ülkelerdeki çalışanların yüzde 70'i küçük ölçekli tarım, düşük kaliteli serbest meslek veya mikro işletmelerde çalışmaktadır; bunlar genellikle sınırlı örgün eğitim ve iş başında öğrenme imkanı sağlayan işlerdir. İşgücüne katılım oranlarındaki eşitsizlikler beceri edinimini daha da sınırlamaktadır; kadınların yaklaşık yüzde 50'si işgücü dışındadır ve gençlerin yaklaşık yüzde 20'si ne okula devam etmekte ne de çalışmaktadır.
