Bakırda Rekor Yıl: Küresel Ekonomideki Derin Etkileri ve Kritik Faktörler
2025 yılında libresi %41,9 artışla son 16 yılın en güçlü performansını sergileyen bakır, küresel ekonomideki dinamiklerin bir yansıması oldu. Fed'in faiz indirimleri, yeşil enerjiye geçişin hızlanması ve arz kısıtlamaları fiyatları desteklerken, ABD'nin tarife politikaları ve maden kazaları gibi şoklar piyasada dalgalanmalara neden oldu. Bakır, gelecekte de stratejik önemini koruyacak gibi görünüyor.
Ahmet Yıldız
•
Bakırın libresi, 2025 yılında yüzde 41,9 artış göstererek 2009'dan bu yana en hızlı yükselişini kaydetti.
Emtia piyasalarında geçen yıl kıymetli metallerin yanı sıra baz metallerde de sert yükselişler öne çıkarken, bakır baz metallerdeki artışta öncü rol üstlendi.
ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz indirim sürecine başlaması, reel faizlerin gerilemesi ve dolara olan talebin zayıflaması, bakır fiyatlarını destekleyen başlıca unsurlar arasında yer aldı.
Bakır fiyatları geçen yıl, özellikle ABD Başkanı Donald Trump'ın ekonomi politikaları ile arz tarafına ilişkin endişelerden etkilendi. Yıla 3,99 dolar seviyesinden başlayan bakırın libresi, Trump'ın Temmuz ayında bakır ithalatına yüzde 50 gümrük tarifesi uygulanacağını açıklamasının ardından 5,92 dolarla rekor seviyeye yükseldi.
Trump yönetiminden gelen "bakır ithalatına yönelik gümrük vergisinin rafine bakırdan üretilen bazı ürünlerde uygulanmayacağına" dair haberlerin ardından bakırın libresi 4,31 dolara kadar gerilese de, arz endişelerinin etkisiyle yeniden yükselişe geçerek yılı 5,64 dolar seviyesinde tamamladı.
Böylece bakırın libresi 2025'te yüzde 41,9 artışla, 2009'dan bu yana en hızlı yıllık yükselişini gerçekleştirdi. Bakır, 2009 yılında yüzde 144,8 oranında değer kazanmıştı.
ABD merkezli Freeport McMoran şirketine ait Endonezya'daki Grasberg madeninde meydana gelen kazanın bakır arzını olumsuz etkilemesi, fiyatlardaki yükselişi hızlandıran faktörler arasında yer aldı. Grasberg madeni, dünya bakır arzının yaklaşık yüzde 3,2'sini oluştururken, Freeport'un toplam bakır üretiminin yüzde 70'inden fazlasını karşılıyor.
Bakır fiyatları, özellikle Çin'den gelen güçlü taleple desteklenirken, tarife endişeleri nedeniyle ABD'ye bakır akışının sürmesi de küresel arz sıkışıklığına yönelik kaygıları artırdı. Bakır da gümüş gibi yeşil enerji alanında yoğun talep gören metaller arasında bulunuyor.
Küresel büyüme beklentilerindeki iyileşme ve yapay zeka yatırımlarındaki artış da bakır fiyatlarını yukarı yönlü destekledi.
Dünya genelinde altyapı yatırımlarının sürmesi baz metalleri olumlu etkilerken, özellikle bakıra yönelik talep ön plana çıktı. ABD'ye yönelen yoğun metal akışı, diğer bölgelerde arz daralması riskini artırdı.
Elektrikli araç yatırımlarındaki artış ve küresel elektrik şebekelerinin yenilenmesi, bakır talebinin güçlü kalmasını sağladı.
Çin ekonomisine ilişkin endişelere rağmen, ABD, Avrupa ve Hindistan kaynaklı talebin devam etmesi bekleniyor. Bakır, aynı zamanda savunma sanayisinde de yaygın şekilde kullanılıyor.