Ticaret Bakanlığı, motorlu kara taşıtlarının kiralama süreçlerinde, birçok alanda kapsamlı düzenlemeleri içeren "Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik Taslağı"nı hazırlayarak, kamuoyu ve sektör paydaşlarının görüşüne sundu.
Bakanlıktan edinilen bilgilere göre, otomotiv sektöründe adil, rekabetçi ve istikrarlı bir piyasa yapısının korunmasına ve tüketici memnuniyetinin en üst düzeye çıkarılmasına yönelik çalışmalar devam ediyor.
Taslakla, taşıt kiralama faaliyetlerinin kurumsal bir yapıya kavuşturulması hedefiyle işletmeler ve kiralanan taşıtlar için belirli standart ve kurallar getiriliyor. Kiralama süreçlerinde şeffaflık ve hesap verebilirlik sağlanması, sözleşme şartlarının netleştirilmesi ve araçların teknik yeterlilik standartlarının yükseltilmesiyle, tüketicilerin daha iyi korunmasına katkı sağlamayı amaçlayan söz konusu taslak çalışma, sektörde adil rekabet ortamının tesis edilmesini hedefliyor. Özellikle tüketicilerce gerçekleştirilen kiralamalar yönetmelik taslağının çerçevesinde yer alırken, işletmelere yapılan ve uzun süreli kiralamalar ise kapsam dışında tutuluyor.
Buna göre, ticari faaliyet doğrultusunda taşıt kiralayan her işletmenin, yetki belgesi alması zorunlu olacak. Yetki belgesi verilmesi için işletmelerin meslek odasına kayıtlı olması, iş yerinin ikamet veya başka bir mesleki ya da ticari faaliyet amacıyla kullanılmaması ve vergi mükellefi olması gerekecek.
Ayrıca, kiralama sorumlularının en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemesi, Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı "Seviye 4" belgesini taşıması şartı da bulunacak.
Bu çerçevede, motorlu kara taşıtı kiralama faaliyetleri ile kiralamaya konu taşıtların, takip ve kontrolü amacıyla Bakanlıkça "Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi" kurulacak. Yetki belgesi başvuruları ve diğer belgelendirme işlemleri, bu sistem üzerinden gerçekleştirilecek.
Öte yandan Tüketici güvenliği ve hizmet kalitesini artırmak amacıyla kiralanacak taşıtlara, yaş, kilometre ve çevresel standartlar gibi niteliksel sınırlar getirilecek.
Klasik taşıtlar hariç olmak üzere, 100 bin kilometrenin üzerinde veya 5 yaşından büyük taşıtlar kiraya verilemeyecek. İşletmelerin en az 5'inin, kendine ait olmak üzere, toplam en az 10 taşıta sahip olması gerekecek.
Büyükşehirlerde faaliyet gösteren işletmeler için birinin Türkiye'de üretilmesi koşuluyla, en az 2 hibrit veya elektrikli taşıtı, filolarında bulundurma zorunluluğu getirilerek, çevre dostu ulaşım teşvik edilecek ve yerli üretim desteklenecek.
Taslak, sözleşme ve ödeme süreçlerinde yaşanan mağduriyetleri önlemeye yönelik de önemli hususlar içeriyor. Buna göre, alınabilecek depozito tutarı, 1-6 günlük kiralamalarda en fazla 3 günlük, 7-30 günlük veya haftalık kiralamalarda en fazla 7 günlük kira bedeliyle sınırlandırılacak. Depozitodan kesinti yapılabilecek durumlar da yönetmelikle belirlenecek. Tüketicilerin en büyük sorunlarından biri olan depozito iadesine yönelik adımlar da atılıyor. Bu kapsamda, taşıtın tüketici tarafından iade edildiği tarihi izleyen 7 gün içinde, depozito iadesinin yapılması zorunlu olacak.
Tüketicilere, ön ödemeli rezervasyonlarda, teslim saatinden 24 saat öncesine kadar hiçbir gerekçe göstermeden ve kesinti olmaksızın, rezervasyonunu iptal edebilme hakkı tanınacak.
Ayrıca olağan kullanımdan kaynaklanan aşınma ve yıpranmalar için tüketiciden herhangi bir bedel talep edilememesi, depozitodan herhangi bir kesinti yapılamaması sağlanacak.
Mevsim şartlarının gerekli kıldığı dönemlerde, kiracı tarafından talep edilmesi halinde, işletme tarafından kış lastiği sağlanması zorunlu olacak. Periyodik bakımı zamanında yaptırılmayan taşıtların, kiraya verilmesi engellenecek. Kasko ve sigorta güvenceleri, kiralama bedeline dahil edilerek, kiracının sigorta ve kaskodan yararlanma hakkının, ek bir ücret veya şarta bağlanamaması sağlanacak. Kiralama işletmelerine, hasar ve arıza durumlarında kiracının her an kolayca ulaşabilmesi için iletişim imkanı sunma, sürekli ve erişilebilir bir bildirim altyapısı oluşturma yükümlülüğü getirilecek.
İşletme ile kiracının anlaşmaya vardığı durumlar hariç olmak üzere, mahkeme kararı olmadan kiracıdan "değer kaybı" adı altında herhangi bir ücret talep edilemeyecek. Böylece keyfi uygulamaların önüne geçilecek ve tüketicinin mağdur edilmesi önlenecek.
Kiracının talebi halinde bebek koltuğu, navigasyon ve hızlı geçiş sisteminin (HGS) işletme tarafından bedelsiz sağlanması zorunlu olacak.
İlan siteleri ve çevrim içi platformlar, taşıt kiralama ilanı veren işletmelerin, yetki belgesine sahip olup olmadığını kontrol etmekle yükümlü olacak. Yetki belgesi olmayan işletmelerin, bu platformlarda ilan vermesi engellenecek. Sektörün bu yeni yapıya uyum sağlamasını kolaylaştırmak amacıyla mevcut işletmelere yetki belgesi almaları için 1 Ocak 2027'e kadar süre tanınacak.
