ABD'de Sığır Krizi Derinleşiyor: Et Fiyatları ve Sektör Kârlılığı Tehlikede
Amerika Birleşik Devletleri'nde sığır arzının 75 yılın en düşük seviyesine gerilemesi, et işleme devlerini zora soktu. Tyson Foods gibi sektör liderleri, artan hammadde maliyetleri nedeniyle yüz milyonlarca dolarlık zararlar açıklarken, tesis kapatma kararları alıyor. Bu durum, dana eti fiyatlarını rekor seviyelere taşıyarak tüketicileri olumsuz etkiliyor ve kısa vadede bir iyileşme beklenmiyor.
Mehmet Aydın
•
ABD’nin en büyük et üreticilerinden Tyson Foods, ülkede sığır arzının 75 yılın en düşük seviyesine gerilemesi nedeniyle 2026 mali yılında (Eylül’de bitiyor) dana eti (beef) iş kolunda 250 milyon–500 milyon dolar arası zarar beklediğini açıkladı.
'in haberine göre Tyson Foods, sığır sayısındaki düşüşün hammadde maliyetini yukarı çektiğini, bunun da kârlılığı baskıladığını vurguladı.
Tyson’ın bilançosuna göre şirketin 2025’in son üç ayında dana eti birimindeki zarar 319 milyon dolar oldu. Buna karşın şirketin tavuk ve domuz gibi diğer et iş kolları kârlı seyretti. Tyson’ın toplam satışları aynı dönemde yıllık bazda yüzde 5,1 artarak 14,3 milyar dolara yükseldi.
Metinde yer alan verilere göre, artan girdi maliyetleri, et işleme şirketlerinin marjlarını eritirken, tüketici fiyatlarına da yukarı yönlü baskı yapıyor.
Nitekim metindeki bilgiye göre, dana eti fiyatı 2025’te yüzde 16,4 arttı. Şirket ve USDA verileri, fiyatların bu yıl ve gelecek yıl da belirgin şekilde ucuzlamasının beklenmediğine işaret ediyor.
Tyson, yüksek sığır maliyetleriyle mücadele kapsamında Nebraska’daki büyük tesislerinden birini kapatma kararı aldığını duyurdu. Şirket ayrıca Teksas’taki bir tesiste vardiya azaltımına gidiyor. Rakiplerden JBS de maliyet baskısıyla Kaliforniya’daki marketlere yönelik dana eti işleyen bir tesisi kapatıyor.
Tyson CEO’su Donnie King, iki yıldır süren zararların sürdürülemez olduğunu belirterek, dana eti tarafında “zararları absorbe etmeye devam etmenin kabul edilemez” olduğunu söyledi. Şirketin operasyon yönetimi ise sektörü “dinamik ve oynak” olarak tanımladı.
Mevcut konjonktürden sadece Tyson Foods değil, diğer üreticiler de zorlanıyor. JBS, geçen ekim sonunda biten çeyrekte Kuzey Amerika dana eti işinde 46 milyon dolar zarar açıkladı. Şirketler güçlü tüketici talebi nedeniyle fiyatları artırsa da standart dana eti pazarında maliyet artışlarını kârlılığa yansıtacak ölçüde fiyatlayamadıkları belirtiliyor.
ABD Tarım Bakanlığı’nın (USDA) yarıyıl sığır raporuna göre, ABD’de sığır varlığı 2025’te sınırlı gerileyerek 86,5 milyon baştan 86,2 milyon başa indi. Raporda ayrıca: etçi inek arzının yüzde 1 azaldığı, besi çiftliklerindeki sığır ve buzağı sayısının yüzde 3 düştüğü aktarılıyor.
Sığır sürüsünün tarihsel olarak döngüsel seyrettiği; fiyatlar yükseldiğinde bazı yetiştiricilerin kısa vadeli gelirden feragat ederek damızlık için düve tuttuğu, bunun birkaç yıl içinde arzı artırabildiği ifade ediliyor. Ancak mevcut tabloda toparlanmanın sınırlı kaldığı belirtiliyor. Damızlık düve miktarı geçen yıla göre yüzde 1 arttı fakat bu artış sürünün hızla yeniden inşası için yeterli görülmüyor. Üstelik sürü yenileme süreci, kesime gidecek hayvanı damızlığa çektiği için kısa vadede fiyatları daha da yukarı itebiliyor.
Tyson CEO’su King, sığır arzının 2026 ve 2027 boyunca baskı altında kalmasını beklediklerini söyledi.
Arz açığını kapatmak için ABD’nin daha fazla dana eti ithal ettiği de metinde öne çıkıyor. USDA verilerine göre, Kasım ayına kadar ABD’nin 2025’te ithal ettiği dana eti ürünleri miktarı 2024’e göre yüzde 17 arttı. 2024’te ise ithalatın 2023’e kıyasla yüzde 24 arttığı belirtiliyor. Buna rağmen artan ithalatın yurt içi fiyatları aşağı çekmeye yetmediği kaydediliyor.
